Japon mimarisi: geleneksel konut mimarisi

Ahşap evleri seviyorsanız Japon evlerine bayılacaksınız

Geleneksel Japon mimarisi, geleneksel Japon evleri (minka) – hani bu görkemli çatıları olan ahşap evler – her baktığımda bana farklı bir huzur vermiştir. Zaten ahşap evlere karşı ayrı bir sempatim var, ahşap ile Japon mimarisi birleşince tadından yenmez bir hale gelmiş fikrimce… Bir mimarlık öğrencisi olarak içinde yaşamayı deneyimlemek istediğim yerlerdendir bu evler ^_^ Evlerin içini henüz kişisel olarak tecrübe etmesem de o kendine has görüntüsü ve yapısıyla şimdiden gönlümü fethetmiştir :p Şimdi sizleri sıkmadan şu görkemli evlere değinelim;

japon mimarisi

Adalar ülkesi Japonya’da, geleneksel mimari sadelik ve minimalizm esasına dayanıyor. 16.yy Japon mimarisinde konutlarda fiziksel rahatlık ikinci planda tutulmuştur. Konutlarda geleneksel mimariyi malzeme yaklaşımı belirlemiştir. Evler genelde hinoki türündeki ahşaptan yapılmış ve ahşap direklerle desteklenmiştir. Genelde çiftlik evlerinde çatılar kiaki ağacı sazları iplerle bağlanarak kullanılmıştır ve iklim nedeniyle kar yükünü hafifletmek amacıyla çatı eğimileri fazladır. İç mekanlarda ise kağıt sürgülü kapılar, tatami hasırı ile kaplı zeminler, bambu ve saz gibi hep organik malzemeler hakimdir. Çiftlik Evleri;

japon mimarisi

japon mimarisi

Tatami; yaklaşık 600 yılı aşkın süredir Japon evlerinde kullanılan, pirinç kamışlarından yapılmış bir tür hasırdır. Bu hasırlar 95 cm x 191 cm ebatlarındadır. (tatami boyutları bölgesine göre 3-4cm değişiklik gösterebilmektedir.) Evin tüm bölümleri, oda boyutları, kat yükseklikleri bu tatami ölçüleri baz alınarak hesaplanır. Bir geleneksel Japon evinde kat yüksekliği işleve bağlı olarak; 2/3 tatami(~120cm), 1,5 tatami(~270cm) ve 2 tatami(~360cm) arasında değişmektedir. 2 tatamiden fazla olan ölçek anıtsal olarak kabul edilir. Mesela Himeji Şatosu —17.yy Japon şato mimarisi örneklerindendir. Tatami;

japon mimarisi

 

Zen Felsefesine dayanan, günümüze kadar varlığını sürdürmüş shoin-zukuri geleneği; 5.yy kadar uzanan Japon mimari tarihinde önemli bir yere sahiptir. Bu geleneğe göre,

  • Dış çevrenin içeriye alınması yani yapının bahçesi ve içinin uyum içinde olması,
  • Yere yakın sade ve organik malzemelerden yapılmış mobilyaların kullanılması,
  • Hareketli paravan, sürgülü panellerle esnek sınırlar yaratılması,
  • Mekan içinde dolaylı bir aydınlatma kullanılması,
  • Değerli eşyaların saklandığı taştan mahzen ve depolama bölümlerinin yapılması,
  • Kırmızı, siyah ve altın vurgulu pastel renk skalalarının kullanılması,
  • Giriş kapısında bir antre bulunması,
  • Koridor sistemin çözülmesi,

Bu geleneğin başlıca özelliklerindendir. Bahçe ve veranda;

japon mimarisi

Depolama birimi;

japon mimarisi

 Japonya’da bahçe kavramı çok önemliymiş ve genelde her ailenin bahçesi varmış. Eğer bir ailenin bahçesi yoksa bu Japon kültüründe o ailenin fakir olduğunu göstermekteymiş. Evlerin iç tasarımına bir göz atalım efenim;

japon mimarisi

japon mimarisi

Evlerde odalar bazen açık tavanlı, tavandan ışık alacak şekilde tasarlanabilmekte ve odalar çok amaçlı kullanılabilmektedir. Yani yeme, içme, yatma ve oturma gibi… Japonlar odalarda çok fazla eşya kullanmayı sevmezlermiş bu arada 😀 Evlerde şömine yerine odanın ortasında yer alan ateş yakılabilecek bir bölüm oluşturulmaktadır. Bu bölüm hem yemek pişirmek hem de ısınmak amacıyla kullanılabilmektedir.

japon mimarisi

Odaların birinde -genellikle oturma odasında- onur veya sanat köşesi olarak da bilinen tokonoma denilen yerden 5-7cm yükseklikte dekorasyon köşeleri bulunmaktadır. Bu bölümde çeşitli duvar süslemeleri ve ya çiçekler yer alabilmektedir. Genelde bu bölümün yanında oshiire denilen sürgülü kapaklı, içine yatak-yorgan konulan derin bir dolap yer alır ya da alttakine jibukuro üstekine ise tenbukuro denilen küçük dolaplar ve bu küçük dolaplar arasında çakışmayacak şekilde düzenlenmiş özel raflar bulunur. Tokonoma ve raflı bölüm:

japon mimarisi

Tokonoma ve oshiire:

japon mimarisi

 

Kapı olarak veya odayı bölmek amacıyla kullanılan ve güneş ışığını hafifletmeye yarayan yarı saydam shoji adı verilen paneller ahşap, kağıt ve kumaş gibi malzemelerden oluşmaktadır. Shoji sürgülü kapı ve bölme panel:

japon mimarisi

japon mimarisi

Kayarak açılan sürgülü, saydam olmayan fusuma adı verilen kapılar üzerine doğadan biçimler, bitkisel ögeler, hayvan tasvirleri gibi çeşitli resimler işlenmektedir. Fusuma:

japon mimarisi

Animelerde de görmeye alışkın olduğumuz Japon yer yatakları futon adı verilen; yastık(makura), üzerine yatılan yatak(shikibuton) ve yorgan(kakebuton) olmak üzere 3 parçadan oluşan yataklardır. Futon:

japon mimarisi

Soğuk kış günleri düşünülerek tasarlanmış kotatsu adı verilen, altında elektrikli bir ısıtıcısı(eskiden kömürlü bir ısıtma sistemi varmış) bulunan alçak masalar kışın futonla birleştirilerek kullanılmaktadır. Kotatsu ısıtıcısı:

japon mimarisi

Kotatsu ve futon kullanımı:

japon mimarisi

Üzerine zabuton adı verilen minder konularak oturulan ya da kendinden minderli bacaksız sandalyelere zaisu denilmektedir. Zaisu ve zabuton:

zusuizabutonv4

Bir dekorasyon ürünü olan andon adı verilen çevresi kağıtla kaplı ve içinde mum olan aydınlatma gereçleri günümüzde de kullanılmakta olup elektriklileri de mevcuttur. Andon:

japon mimarisi

Japonlarda da tıpkı biz Türkler gibi evlerine girerken ayakkabılar çıkarılır. Çünkü tatami döşenmiş yer üzerinde hem yatılır hem yemek yenilir. Yerlerin temiz kalması için eve girerken genkan adı verilen giriş holünde ayakkabılar çıkarılıp terlik giyilir. Genkan bölümü:

japon mimarisi

Teknolojinin gelişmesiyle Japonya’da da konut yapımı gelişmiş modern mimariye ayak uydurmuştur. Günümüzde modern Japon mimarisinde ise paslanmaz çelik, brüt beton ve çay sanatını hatırlatan seramik ögeler yer almaktadır. Tadao Ando bu modern Japon mimarisinin önemli isimlerindendir. Bunun dışında Tokyo gibi büyük şehirlerde, batılı tarzda yapılar ve gökdelenler de Japon mimarisinde yerini almıştır. Tadao Ando:

japon mimarisi

Her ne kadar yapılar batılı tarza yaklaşsa da iç tasarımda, geleneksel evlerden esinlenilmekte ve Japonlar evlerinde genellikle bir odayı tatami odası (washitsu) olarak döşemektelermiş. Son olarak fotoğraf araştırırken bulduğum hoş bir skeç çalışmasını da ekliyorum =) açıklamalarıyla birlikte iyi bir kaynak olmuş fikrimce:

japon mimarisi

Kaynak: Explore Japan, Timgrubu Söyleşi: Ayako Takashi


İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR:


33 yorum

  1. Yazi gercekten sardi ve bâya bilgili olmus . Elinize ayaginiza saglik ne diyim baska 🙂

  2. Lise hayatından kurtulup sınav stresini üzerimden attığımda yazın ne yapsam diye düşünürken çocukluğumdan beri duyduğum hayranlığın içimde uyandırdığı merakla kendimi anime ve mangaların arasında buldum. Sonra dedim ki ben bu dili öğrenmeli ve doğuya ait bir dili hafızama yüklemeliyim. Şans eseri bu siteyi buldum, on gündür düzenli olarak dersleri çalışıyorum. Şimdiden sayenizde bir sürü şey öğrendim. 4. dilimi kazandığım içim içimde tarifi imkansız bir mutluluk var. Tüm uğraş ve emekleriniz için teşekkürler.
    Sessizce takip diyordum siteyi ama bu yazıyı okuduğumda bir şeyler yazmak istedim.
    Bunun nedeni mimarlık okuyor olmanız, ben de bu sene mimarlığı kazandım bu yüzden kendimi daha yakın hissettim ve yorum atmak istedim.

    Ellerinize sağlık 🙂

  3. Aklıma Hakuouki serisi geldi. Gerçi neredeyse her animede vardır bu evler ama Edo zamanını anlatan birçok animede daha ön planda yer alıyor sanırım

  4. Oldum olası zaten şu Japonların geleneksel evlerine merakım vardır. Bana nedense çok hoş,sade ve rahat geliyor. Özellikle yerde yatma,yerde yemek yeme gibi. İstediğin gibi açıl saçıl yat ye yani. Yazı çok güzel,arigatou.

  5. Çok güzel bir yazı.. Ders öğretmekle yetinmeyip kültürlerinden, tarihlerinden de bahs etmeniz çok takdire layik. İçinizde Japonyaya ve öğretmeğe karşı büyük bir aşka var sanırsam 🙂 Hep onların evlerinin mimarisini merak etmişimdir, çatıları falan bambaşka.. Modernleşmenin içinde geleneklere sadık kaldıkları için hep farklı bu japonlar 🙂 yerde oturmaları, evde terlikle gezmeleri türk kültürüne ne kadar çok yakınn.. fark ettim de ben de dersimi bu şekilde oturarak çalışıyorum ve annemin aldığı not defterimin üzerinde japon mimarisinden örnek bir resim var, çok moral veriyor :)) andon’ları ayrı bi sevdim. karanlıkta uyuyamayanlarçın super ötesi. Tekrardan çok teşekkürler bu yazı için. büyük bir merakla okudum.

  6. azar azar kültürünü yaşam biçimini öğreniyoruz bilgi paylaşımı için teşekkür

  7. bel rahatsızlığımdan dolayı alır bi ikea koltuğu paşalar gibi otururum washitsu üstünde ortam rahatlamaya birebir 🙂 ahşap olan veya ahşapla alakalı ham maddeden yapılmış herhangi bir yerde rahatlama garantisi olur şüphesiz. doğa herşeyi tedavi eder. ders için sağolun hocam elinize sağlık.

  8. Allah’ın izniyle Japonya’ya gidebilirsem böyle bi evde kalmayı çok isterim T^T

  9. Teşekkürler emeğinize sağlık 🙂

  10. Bizde şark köşesi neyse Japonlarda da bu demek ki. Hoş, ben şark köşesini sevmem ama bu evlere bu mimariye bayıldım, tam benlik):

  11. gerçekten çok güzel bir paylaşım ve resmen hayran kaldım 😀

  12. sanırım her anime de bu evler vardır 😀

  13. peki bu ewın fıyatı ne kadardır

  14. ’in profil fotoğrafı

    güzel bir yazıydı eline sağlık

  15. sadeliği, ahşap yapısı, doğallığı, zarafeti … bizimkisi de ev mi ya

  16. ne güzel evler var. her milletin yapıları farklı ama japonlarınki bambaşka

  17. ’in profil fotoğrafı

    japonyaya gidemesem de ilerde evimin bir bölümünü böyle yapmayı düşünüyorum 🙂 çok sade ve güzeller ya ..

  18. ’in profil fotoğrafı

    Şimdi birde kapsüller çıkmış Gerçi onlar hotel mahiyetinde de olsun sonuçta japon mimarisi 😀

  19. ben de istiyorum bu evlerden :3

  20. seyahatler için bi link atarmısın admin

  21. Bu evlerden birin de en az 1 ay yaşamak isterdim çok hoşlar:d

    My recent post Kısa Kısa: ‘Shishi-Odoshi’ nedir?

  22. Arigatou Gozaimasu6 Ekim 2012 at 15:44Cevapla

    Teşekkürler.Zabutonlara bende bayıldım yer sofrasında yemek yemenin zevki dik bir oturuşla birleşiyor 😀

  23. Japonya'ya gitmek istiyorum çok fazla merak ettiğim ve ilgi duyduğum bir yer. Kültürleri, herşeyleri çok ilgimi çekiyor. Kenara sağlam para atar atmaz ayarlayacağım, ancak yardım edebilecek biri varsa, hani konaklama otel falan gibi konularda işime yarayabilir. Konu ve yardım edenler için Arigatou!

  24. zaisu lardan getirtsek biz de kullansak ne güzel olur ya 🙂 çok beğendim… bizde de yer sofrası var güzel olur 🙂

  25. Mükemmel teknolojinin içinde rahatlatan bu sadelik onları özel kılıyor bence. Çok yararlı bir paylaşım olmuş, teşekkürler.:)

    • Gerçekten faydalı bir bilgilendirme olmuş. Bende tarihi değerlerine saygıyla bağlanan japon kültürünü çok seviyorum. inşll bir gün Japonya hayallerim gerçek olur.
      Teşekkürler.

    • sadelikleri, ince düşünceleri ve hesapları, geleneklerine mutlaka bir şekilde bağlı kalmaları hayranlık bırakıyor insanda; evleri klasik tarzda olmasa da 1 odalarını bu şekilde döşemeleri çok hoş gerçekten:))
      eyvallah, yorumun için ben teşekkür ederim :))

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Login