Korecede -이, 히, 리, 기, 우, 추, -게 하다 / 만들다 ve 시키다 ile ettirgen fiil çekimi

Bu dersimizde Korecede -이, 히, 리, 기, 우, 추, -게 하다 / 만들다 ve 시키다 ile ettirgen fiil çekiminin nasıl yapıldığını göreceğiz.

Geçen dersimizde edilgen yapıyı görmüştük. Bu dersimizde Topik 3-4 konularından birisi olan ettirgen yapıyı da göreceğiz.

Ettirgen fiil nedir?


Eylemi başkasına yaptırdığımız yapıdır. Aynı cümle üzerinden görelim.

Ekmek aldım. (etken yapı – ben ekmek aldım)
Ekmek alındı. (edilgen yapı – ekmeği alan belli değil)
Ekmek aldırttım. (ettirgen yapı – ekmeği başkasına aldırttım)

İşte yukarıdaki gibi ne iş yaptırdığımızı söylediğimiz yapılara ettirgen fiil yapısı diyoruz. Bu yapı da edilgen yapı gibi biraz karışıktır. Ve sıklıkla karıştırılırlar. Eminim ki siz de karıştıracaksınız. Bu yüzden stres olmanıza gerek yok. Zamanla oturacaktır.

Korecede edilgen yapıda olduğu gibi ettirgen yapıda da bir sürü ek vardır. Önce onları görerek başlayalım.

-이, 히, 리, 기, 우, 추 ettirgen fiil ekleri


Yukarıdaki ekleri görünce, gözünüz korkmuştur. Bu son derece normal. Tamamen ezbere dayalı bir yapı olduğu için, öğrenmekten ziyade ezber kuvvetine dayanan bir konu. Sırasıyla ekleri görelim. Gene en sık kullanılan fiillerden örnek vereceğim ki tanıdık olsunlar.

Kural 1: Bazı fiil veya sıfatların kökü ile arasına getiririz.

먹이다

Mogida

Yedirmek


보이다

Poida

Göstermek


Kural 2: Bazı fiil veya sıfatların kökü ile arasına getiririz.

읽히다

İlkida

Okutmak


입히다

İpida

Giydirmek


Kural 3: Bazı fiil veya sıfatların kökü ile arasına getiririz.

울리다

Ullida

Ağlatmak


살리다

Sallida

Yaşatmak


Kural 4: Bazı fiil veya sıfatların kökü ile arasına getiririz.

웃기다

Utgida

Güldürmek


씻기다

Şitgida

Yıkatmak


Kural 5: Bazı fiil veya sıfatların kökü ile arasına getiririz.

깨우다

Geuda

Uyandırmak


세우다

Seuda

Durdurmak


Kural 6: Bazı fiil veya sıfatların kökü ile arasına getiririz.

늦추다

Nıtçuda

Geciktirmek


낮추다

Natçuda

Alçaltmak


Şimdi 1 örnekle incelemeye başlayabiliriz.

요코 깨웠어요.

Conın yokorıl gewossoyo.

Ben, Yoko‘yu uyandırdım.


Yahu, ettirgen yapıda eylemi başkasına yaptırmıyor muyduk? Yukarıdaki cümlede uyandıran ben değil miyim? Burada dikkat edilmesi gereken nokta kimin uyandığıdır. Kim uyandı? Ben mi? Hayır. Yoko uyandı. Uyanma eylemini yapan o.

남자여자 친구 울렸어요.

Namcaga yoca çingurıl ullyossoyo.

Adam, kız arkadaşı ağlattı.


Edilgen ve ettirgen yapıları elbette farklı çekimlere de sokabiliriz. Aşağıda bir cümleyi ettirgen gelecek zaman haliyle kullandım. Aynı cümleyi -ebilmek çekimine de soktum.

아이들에게 피자먹일 거예요.

Aidırege picarıl mogil koyeyo.

Çocuklara pizza yedireceğim.


아이들에게 피자 먹일 수 있어요.

Aidırege picarıl mogil su issoyo.

Çocuklara pizza yedirebilirim.


Dersimizin son kısmında diğer ettirgen fiil yapısını da öğrenelim.

-게 하다 / 만들다 ettirgen yapı fiil çekimi


Fiil veya sıfatın köküne 게 하다 veya 게 만들다 getireceğiz. Bu yapı tüm fiil ve sıfatlarla kullanılabilir. Eyleme bir müdahelemiz yoktur. Mesela aşağıdaki cümlede çocuğa süt içirdik. Sütü bizzat biz içirdik.

아이한테 우유먹여요.

Aihante uyurıl mogyoyo.

Çocuğa süt içiriyorum.

(Sütü ben içiriyorum)


Fakat aynı cümleyi 게 하다 ile söylersek durum değişir. Bu sefer biz içirmemiş oluruz. Ya çocuk kendisi içiyor ya da başkasına söyledik o kişi içirtiyor.

아이한테 우유먹게 합니다.

Aihante uyurıl mogge hamnida.

Çocuğa süt içirtiyorum.

(Sütü ben içirmiyorum)


시키다 ettirgen yapı fiil çekimi


하다 ile fiil haline getirilmiş bazı fiillerde 하다 yerine 시키다 getirirseniz o fiili ettirgen hale sokmuş olursunuz.

말시키다

Malşikida

Konuşturmak


준비시키다

Cunbişikida

Hazırlatmak


Bir adet örnekle de bunu görüp dersi bitirelim.

학생들에게 숙제시켰어요.

Conın hagsengdırege sugceşikyossoyo.

Ben, öğrencilere ödev yaptırdım.


Şimdi günlük deyişle dersimizi bitirelim.

GÜNLÜK DEYİŞ


도와주세요

Towacuseyo

Yardım edin.

 

KORECE KİTAPLARIMIZ


 

Tüm Eğitimler

Yorumlar